تفسیر آیات ۴۴تا۴۸سوره آل عمران
?اَعوذُ باللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم?
« ذٰلِكَ مِنْ أَنْبٰاءِ اَلْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَ مٰا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلاٰمَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَ مٰا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُون»
این [جمله ] از اخبار غیب است که به تو وحى مى کنیم، و[گرنه ] وقتى که آنان قلمهاى خود را[براى قرعه کشى به آب ] مى افکندند تا کدام یک سرپرستى مریم را به عهده گیرد، نزد آنان نبودى؛ و[نیز] وقتى با یکدیگر کشمکش مى کردند نزدشان نبودى.
(آل عمران/44)
این آیه اشاره به گوشه دیگری از داستان مریم میکند و می فرماید:
«آنچه را در باره سرگذشت مریم و زکریا برای تو بیان کردیم از خبرهای غیبی است که به تو وحی میکنیم» (ذلِکَ مِنْ أَنْباءِ الْغَیْبِ نُوحِیهِ إِلَیْکَ).
زیرا این داستانها به این صورت (صحیح و خالی از هر گونه خرافه) در هیچ یک از کتب پیشین که تحریف یافته است، وجود ندارد و سند آن تنها وحی آسمانی قرآن است.
سپس در ادامه این سخن میگوید: «در آن هنگام که آنها قلمهای خود را برای (قرعه کشی و) تعیین سرپرستی مریم در آب میافکندند، تو حاضر نبودی و نیز به هنگامی که (علمای بنی اسرائیل برای کسب افتخار سرپرستی او) با هم کشمکش داشتند حضور نداشتی» و ما همه اینها را از طریق وحی به تو گفتیم (وَ ما کُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَیُّهُمْ یَکْفُلُ مَرْیَمَ وَ ما کُنْتَ لَدَیْهِمْ إِذْ یَخْتَصِمُونَ).
از این آیه و آیاتی که در سوره صافات در باره یونس ع، آمده استفاده میشود که برای حل مشکل و یا در هنگام مشاجره و نزاع و هنگامی که کار به بن بست کامل میرسد و هیچ راهی برای پایان دادن به نزاع دیده نمیشود میتوان از «قرعه» استمداد جست.
«تفسیر نمونه/ ذیل آیه 44، سوره آل عمران »
?اَعوذُ باللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم?
« إِذْ قٰالَتِ اَلْمَلاٰئِكَةُ يٰا مَرْيَمُ إِنَّ اَللّٰهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اِسْمُهُ اَلْمَسِيحُ عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ وَجِيهاً فِي اَلدُّنْيٰا وَ اَلْآخِرَةِ وَ مِنَ اَلْمُقَرَّبِينَ»
[یاد کن ] هنگامى [را] که فرشتگان گفتند: «اى مریم، خداوند تو را به کلمه اى از جانب خود، که نامش مسیح، عیسى بن مریم است مژده مى دهد، در حالى که [او] در دنیا و آخرت آبرومند و از مقربان [درگاه خدا] است.»
(آل عمران/45)
از این آیه به بعد به بخش دیگری از زندگی مریم یعنی جریان تولد فرزندش حضرت مسیح (ع) میپردازد.
نخست میفرماید: «به یاد آور: هنگامی را که فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمهای (وجود با عظمتی) از سوی خودش بشارت میدهد که نامش مسیح، عیسی (ع) پسر مریم است» (إِذْ قالَتِ الْمَلائِکَةُ یا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکِ بِکَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِیحُ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ).
«در حالی که هم در این جهان و هم در جهان دیگر، آبرومند و با شخصیت و از مقربان (درگاه خدا) خواهد بود» (وَجِیهاً فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِینَ).
«تفسیر نمونه/ ذیل آیه 45، سوره آل عمران »
?اَعوذُ باللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم?
« وَ يُكَلِّمُ اَلنّٰاسَ فِي اَلْمَهْدِ وَ كَهْلاً وَ مِنَ اَلصّٰالِحِين»
و در گهواره [به اعجاز] و در میانسالى [به وحى ] با مردم سخن مى گوید و از شایستگان است.»
(آل عمران/46)
در این آیه به یکی از فضایل و معجزات حضرت مسیح (ع) اشاره میکند میگوید: «او با مردم در گهواره، و در حال کهولت (میانسال شدن) سخن خواهد گفت و او از صالحان است» (وَ یُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَ کَهْلًا وَ مِنَ الصَّالِحِینَ).
ذکر «فی المهد» و «کهلا» ممکن است اشاره به این باشد که او در گهواره همان گونه سخن میگفت که در موقع رسیدن به کمال عمر، سخنانی سنجیده و پرمحتوا و حسابشده، نه سخنانی کودکانه!
«تفسیر نمونه/ ذیل آیه 46، سوره آل عمران»
?اَعوذُ باللّهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم?
« قٰالَتْ رَبِّ أَنّٰى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قٰالَ كَذٰلِكِ اَللّٰهُ يَخْلُقُ مٰا يَشٰاءُ إِذٰا قَضىٰ أَمْراً فَإِنَّمٰا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ»
[مریم ] گفت: «پروردگارا، چگونه مرا فرزندى خواهد بود با آنکه بشرى به من دست نزده است؟» گفت: «چنین است [کار پروردگار]. خدا هر چه بخواهد مى آفریند؛ چون به کارى فرمان دهد، فقط به آن مى گوید: «باش»؛ پس مى باشد.»
(آل عمران/47)
باز در این آیه داستان مریم ادامه مییابد، او هنگامی که بشارت تولد عیسی (ع) را شنید، چنین «گفت: پروردگارا! چگونه فرزندی برای من خواهد بود، در حالی که هیچ انسانی با من تماس نگرفته» و هرگز همسری نداشتهام؟ (قالَتْ رَبِّ أَنَّی یَکُونُ لِی وَلَدٌ وَ لَمْ یَمْسَسْنِی بَشَرٌ)
ولی خداوند به این شگفتی حضرت مریم پایان داد و «فرمود: این گونه خدا هر چه را بخواهد میآفریند» (قالَ کَذلِکِ اللَّهُ یَخْلُقُ ما یَشاءُ).
سپس برای تکمیل این سخن میفرماید: «هنگامی که چیزی را مقرر کند (و فرمان وجود آن را صادر نماید) تنها به آن میگوید: موجود باش، آن نیز فورا موجود میشود» (إِذا قَضی أَمْراً فَإِنَّما یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ).
«تفسیر نمونه/ ذیل آیه 47، سوره آل عمران»
♦به دنبال صفات چهارگانهای که در آیات قبل برای حضرت مسیح (ع) بیان شده بود (آبرومند در دنیا و آخرت بودن، از مقربان بودن، و سخن گفتن در گاهواره و از صالحان بودن) به دو وصف دیگر آن پیامبر بزرگ اشاره میکند:
نخست میفرماید: «خداوند به او کتاب و دانش و تورات و انجیل میآموزد»
(وَ یُعَلِّمُهُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِیلَ).
♦جمله فوق نخست به تعلیم کتاب و حکمت بطور کلی اشاره میکند و بعد دو مصداق روشن این کتاب و حکمت، یعنی تورات و انجیل را بیان مینماید.
«تفسیر نمونه/ ذیل آیه 48، سوره آل عمران»